India Today (26 september 2016)—de Indiase versie van Time of Newsweek—meldt de vrijlating van Mohammad Shahabuddin. Hij zat ruim tien jaar vast. De Hoge Raad van de deelstaat Bihar heeft vanuit de hoofdstad Patna laten weten dat er geen gronden zijn om hem langer vast te houden. Letterlijk: Finding no progress in the trial and further considering the period of detention, the petitioner is directed to be released on bail. Opmerkelijk, want Shahabuddin onderging een gevangenisstraf van minstens twee keer levenslang wegens moord, kidnapping, en samenzwering voor moord. Maar tegelijkertijd allerminst opmerkelijk als je bedenkt dat dit incident plaatsvindt in Bihar, een van de corruptste deelstaten van het land. Dat betekent: héél erg corrupt!

Op 10 september jongstleden, ’s ochtends om half acht, verlaat Shahabuddin de Bhagapur Central Jail. Schijnbaar volkomen op z’n gemak, zijn witte kurta lijkt net gestreken, er staat geen wolkje aan de hemel, alsof de moesson even de adem heeft ingehouden. Vele duizenden mensen hebben zich aan de poort verzameld om hem te verwelkomen. Shahabuddin begroet de talrijke journalisten met een joviaal yaar (यार), ‘vriend’, en glimlacht minzaam als ze hem vragen waarom zoveel mensen doodsbang voor hem zijn. Amitabh Srivastava, de verslaggever van India Today, legt het vast: He walked among his supporters, shaking hands, making small talk, without any noticeable security. He was genial and accessible, but his body language (…) expressed his remarkable self-assurance. This was a man in charge.

 

Shahabuddin komt uit het noorden van Bihar en is geboren en opgegroeid in Siwan. Vanaf eind jaren 1980 is hij vrijwel ononderbroken in het nieuws geweest, meestal in negatieve zin, al denken zijn bewonderaars daar totaal anders over. In 1986 wordt hij voor het eerst aangeklaagd, hij zit dan nog op school. In 1990 wint hij bij de deelstaatverkiezingen een zetel als onafhankelijke kandidaat. Later komt hij als kandidaat voor de politieke partij Rashtriya Janata Dal, ‘Nationale Volkspartij’, in het Indiase parlement. Tussendoor wordt hij diverse keren vervolgd wegens moord, wapenhandel, ontvoering, doodslag. Een spectaculair incident vindt plaats in 2001, als de politie zijn huis in Pratappur wil doorzoeken. Shahabuddin’s particuliere leger opent het vuur; resultaat: 11 doden, waaronder een handvol politiemannen. In 2004 verdwijnt hij achter de tralies, het jaar daarop wordt hij weer vrijgelaten, maar na een paar maanden opnieuw opgesloten. Tot 10 september dus.

 

De zaak Shahabuddin is een typisch voorbeeld van de manier waarop in India de gunda raj (गुंड़ा राज), ‘de dynastie van criminelen’, werkt. Voor de onderwereld is de politiek een aantrekkelijke sector door de directe toegang die je hebt tot schaarse bronnen en de schijn van legitimiteit die een politieke positie je verschaft. Tal van beruchte gangsters beschikken over een vote bank, een arsenaal van kiezers, groot genoeg om ze te verzekeren van een zetel in de gemeenteraad, het parlement van de deelstaat of het nationale parlement, zeker als ze een coalitie sluiten met bestaande partijen. Tijdens de laatste verkiezingen die ik in Bombay meemaakte, alweer een tijdje geleden, bestonden er over minstens driehonderd van de in totaal duizend kandidaten zware verdenkingen van betrokkenheid bij criminele activiteiten; tegen velen liepen juridische procedures. Van die groep werden er minstens vijftig in de gemeenteraad gekozen. Ben je eenmaal in die positie aangeland, dan is het hoogst uitzonderlijk dat je nog zou worden vervolgd. Politie en rechterlijke macht staan praktisch machteloos, als ze al iets zouden willen uitrichten…

De machtspositie van Mohammad Shahabuddin, de naam zegt het al: moslim, is te danken aan de bescherming van hogerhand. Om dat te begrijpen, moet je iets weten over de achtergronden in Bihar. Shahabuddin kwam op het toneel in een spannende periode. Eind jaren tachtig, begin jaren negentig is de hindoefundamentalistische BJP, momenteel weer aan de macht in India, met een gevaarlijk spel bezig. De latere minister L.K. Advani rijdt in een als ouderwetse strijdwagen vermomde cabriolet door het land—als een wrekende god—om zijn achterban te mobiliseren voor de strijd tegen de Babri Masjid, de moskee van de machtige Mogulkeizer Babar. Deze moskee zou zijn opgericht op de plek van een vroegere tempel voor de god Ram. De Ram Mandir. Plaats: Ayodhya, deelstaat Uttar Pradesh, grenzend aan Bihar. De hindoefundamentalisten zijn erop uit de moskee te verwoesten en de Ram-tempel in ere te herstellen. De toenmalige premier van India, Vishwanath Pratab Singh, vreest ernstige onlusten: moslims zouden niet lang passief toekijken als hún moskee werd belaagd. Hij verzoekt discreet zijn politieke vrienden in Bihar om Advani’s onderneming af te breken als deze zich in hun deelstaat zou vertonen: Arrest Advani with minimum of fuss and report to me, luidt de instructie (ik ga af op Sankarshan Thakur in The Making of Laloo Yadav. The Unmaking of Bihar). De man die Advani tot een halt brengt, is de kleurrijke Laloo Yadav, Chief Minister van Bihar. Volgens Thakur: The man who did what most governments in the country had been afraid to do. He became the darling, at once, of Muslims countrywide (…) the gallant saviour of the downtrodden and the minorities. Yadav handelde volgens de Mandal/Mandir formule: ‘Mandir’ (tempel) staat voor de kwestie van de Ram-tempel en ‘Mandal’ voor het rapport van de commissie Mandal waarin wordt gepleit voor quota-maatregelen ten behoeve van achtergestelde kasten. Yadav is zelf afkomstig van een herderskaste, maar het pleidooi ten gunste van lagere kasten is vooral een oorlogsverklaring aan de gehate partij van de hogere kasten: de BJP van Advani (en de tegenwoordige premier Narendra Modi). Zo greep alles in elkaar.

 

Mohammad Shahabuddin heeft er met zijn islamitische achterban voor kunnen zorgen dat Laloo Yadav lange tijd onaantastbaar was in Bihar en zelfs enige jaren minister is geweest in het kabinet van Manmohan Singh. Voor wat hoort wat: onder Yadav’s bescherming heeft Shahabuddin in ruil hiervoor jarenlang ongestoord zijn gang kunnen gaan. Daar kwam een eind aan door het beruchte veevoerschandaal, waarbij Yadav nauw betrokken was en waarbij zo’n half miljard dollar in de zakken van hem en zijn naaste vertrouwelingen terechtkwam. Hij moest aftreden als Chief Minister van Bihar en kwam in de gevangenis terecht, maar heeft zijn machtspositie nog een tijdje kunnen redden door ervoor te zorgen dat zijn vrouw, Rabri Devi, als zijn opvolgster werd gekozen–praktisch analfabeet, net als hijzelf trouwens.

Dat luidde ook het eind in voor Shahabuddin. Wat betekent zijn vrijlating op 10 september? Achter de schermen trekt Laloo Yadav nog steeds aan de touwtjes, inderdaad, maar het kaartenhuis lijkt te wankelen… Shahabuddin verkondigde aan de gevangenispoort dat hij voor altijd trouw zal blijven aan Laloo Yadav en dat de huidige Chief Minister van Bihar een leider van niks is. Dat had hij misschien beter niet kunnen zeggen. Het duurde niet lang of de rollen waren omgekeerd: op 30 september 2016, een paar weken na zijn vrijlating en vier dagen na de verschijning van het nummer van India Today, beschikte het Supreme Court dat de vrijlating van Mohammad Shahabuddin moest worden ingetrokken; hij zit opnieuw achter de tralies.

 

illustraties
Laloo Yadav; bron: thequint.com en mid-day.com
Mohammad Shahabuddin; bron: www.telegraphindia.com
Momammad Shahabuddin met legertje; bron: thequint.com
Mevrouw Shahabuddin; bron: youtube.com