Voor veel inwoners van Queens is Manhattan het buitenland. Ondanks de uitstekende verbindingen, komen ze er vrijwel nooit en als ze er komen, raken ze zomaar de weg kwijt. Hierop berust de eerste aflevering van de HBO-serie The Night Of, een sterk en overtuigend begin. Nasir Khan (‘Naz’)—vertolkt door de Britse acteur Riz Ahmed—heeft de taxi van zijn vader geleend en zoekt naar het adres van een vriend die hem heeft uitgenodigd voor een feestje; er zouden veel mooie meiden komen. Als hij stil staat om zich te oriënteren, stapt er een jonge vrouw in. Naz protesteert. Hij kan haar niet meenemen—maar zijn taxilichten branden en hij weet niet waar het lichtknopje zit. Oké, hij neemt haar mee. Ze wil naar het strand, Naz rijdt met haar naar de Washington Bridge, over de Hudson. Ze stappen uit en zitten op de kade, met zicht op de feestelijk verlichte brug. De passagier, zoals later zal blijken: Andrea Cornish (gespeeld door Sofia Black-d’Elia), is high en deelt pillen uit. De twee kunnen het goed met elkaar vinden en als Naz haar thuis brengt, vraagt ze hem mee naar boven te gaan.

Ook als Naz is opgesloten in de gevangenis van Rikers Island, speelt Queens een belangrijke rol. Zijn ‘beschermer’ Freddy (Michael K. Williams, bekend van zijn onvergetelijke Omar in de serie The Wire), die de lakens uitdeelt onder de gevangenen, heeft zich laten veroordelen voor een moord die hij niet heeft gepleegd: daardoor kon hij worden overgeplaatst naar deze gevangenis. Een stuk makkelijker voor zijn bezoekers, want die komen allemaal uit Queens en met de bus doe je er maar een half uurtje over. Freddy heeft alle privileges die je je maar denken kunt. Niet alleen komen veel gevangenen uit Queens, legt hij Naz uit, maar ook bewakers. Ik ken ze allemaal, ze zijn opgegroeid in dezelfde buurt en met de meesten heb ik op school gezeten, zegt hij.

 

 

De stad en haar instellingen spelen een centrale rol in The Night Of. Als detective Dennis Box de misdaad probeert te reconstrueren, zit hij nachtenlang naar bewakingsvideo’s te kijken, met de plattegrond op schoot. Aan de hand van de tijden en de beelden tekent hij met een rode pen de exacte route na die Naz met zijn taxi heeft afgelegd. De intieme kennis van de stad geeft de politie de noodzakelijke aanwijzingen over de aard en de achtergronden van de misdaad. Het slachtoffer woonde in een duur appartement in de 87ste Straat West, haar onschuld stond dus als een paal boven water. De taxichauffeur is afkomstig van Queens en kende de weg niet in Manhattan: schuldig! Als de ouders van Naz horen dat hij vast zit op het politiebureau, weten ze bij benadering niet waar ze moeten zijn. Nummer 12, nummer 21? Voilá, het beeld is compleet.

 

 

Niet alleen de stad, ook de bewoners. Naz heeft een Pakistaanse achtergrond. Voor de aanklagers reden om de mogelijkheid van vrijlating op borgtocht uit te sluiten. Al hij vrijkomt, vlucht hij onmiddellijk naar zijn geboorteland en zien we hem nooit meer terug, wordt er gezegd. De advocaat veegt het argument van tafel: de jongen (Naz) is geboren in Queens en is nog nooit buiten Queens geweest, laat staan in Pakistan; zijn roots liggen hier en hij heeft er alleen maar belang bij dat zijn onschuld wordt aangetoond en dus zal hij niet vluchten. Omdat Naz beschuldigd wordt van een smerige, bloederige moordpartij, waarbij Andrea met 22 messteken om het leven is gebracht, keert de buurt zich tegen de familie Khan. Ze hebben de moslimbevolking in diskrediet gebracht en vader Khan krijgt op straat sissende verwensingen te horen, moeder kan geen fatsoenlijke baan vinden en moet wc’s schoonmaken—de taxi is in beslag genomen door de politie en er moet een advocaat voor Naz ingehuurd worden. Tijdens het proces wordt Naz verraden door wat op school zijn beste vrienden waren.

Naz is een oppassende college boy en is totaal niet opgewassen tegen het keiharde leven in de gevangenis. Ook daar krijgt hij het voor zijn kaken dat hij zijn geloofsgenoten in een slecht daglicht heeft gebracht; de meeste van die geloofsgenoten hebben zich trouwens aangemeld als moslim omdat ze daardoor beter te eten krijgen. De relaties tussen zwart en Aziatisch zijn problematisch, om het zacht uit te drukken. Op straat worden Pakistani door zwarten uitgemaakt voor ‘kut arabier’ en verwijzingen naar de aanslag op het World Trade Center liggen nog steeds voor in de mond.

The Night Of is geen vrolijke serie, al moet je af en toe onbedaarlijk lachen. Het juridische systeem is cynisch, corrupt en opportunistisch. De openbare aanklaagster Helen Weiss en detective Dennis Box zijn op zeker moment overtuigd dat het nog maar de vraag is of Naz inderdaad de moord op Andrea heeft gepleegd; door geduldig speurwerk in zijn vrije tijd heeft Box een andere potentiële dader in het vizier gekregen. Toch besluiten ze de zaak door de zetten. Let’s concentrate on our boy, his case is so much easier, zegt Weiss. En als de jury geen beslissing kan nemen, wat vrijspraak betekent voor Naz, spreken ze elkaar opnieuw: OK, let’s take the other bastard.

 

 

Een lichtpunt in deze misère is ongetwijfeld de louche advocaat John Stone, een glansrol van John Turturro. Aan lager wal, afhankelijk van dubieuze zaakjes (No fee until you’re free). Hij lijdt aan eczeem (atopie dermatitis) en loopt daarom op plompe sandalen; iedereen denkt dat de aandoening besmettelijk is en mensen staan onmiddellijk op als hij naast ze in de metro gaat zitten. Hello John, how are the feet? is de formule waarmee hij in rechterlijke kringen begroet wordt. Niemand neemt hem serieus. Hij zit in een praatgroep van mede-eczeemlijders en vervoegt zich bij een reeks van artsen die hem allemaal hun eigen middeltjes voorschrijven. Niets helpt. Dat hij de kat in huis neemt van Andrea, maakt de eczeem alleen maar erger, denkt hij; het beest wordt in een kamer opgesloten en Stone schuift hem schielijk bordjes eten toe en gooit af en toe een speeltje naar binnen. Hij brengt de kat naar het asiel, maar haalt haar toch weer terug en brengt haar nog eens weg. Het allerlaatste shot van de serie is van het katje.

Juist door de rol van de menselijke, maar machteloze Turturro, wordt de tweedeling van de stedelijke samenleving extra onderstreept. In recensies van The Night Of is ruime aandacht besteed aan het wrede gevangenisleven: de drugssmokkel, omkoperij, meedogenloos geweld, racisme, patronage, moord, zelfmoord. Terecht. Maar de wereld buiten de gevangenis verschilt er niet heel erg veel van, dat laten de makers duidelijk zien.

 

illustraties zijn afkomstig van de serie The Night Of en zijn ontleend aan HBO.