De naam van het genre geeft de inhoud bloot: een roman gaat over begeerte, liefde, huwelijk, en de relatie tussen (meestal) man en vrouw. De hoekstenen van de beschaving, als het ware. Je denkt aan Jane Austin en haar ‘oer’ romans: Sensibility of Pride and Prejudice, aan Jane Eyre, Vanity Fair, Anna Karenina, Madame Bovary, I promesi sposi, Effi Briest of Middlemarch. Teveel om op te noemen. De Amerikaanse romantraditie wijkt af. In Moby-Dick, de spookachtige wittewalvisjacht over de wereldzeeën van kapitein Ahab, is geen vrouw te bekennen. The Red Badge of Courage is het verhaal van Henry Fleming, soldaat in de Amerikaanse burgeroorlog, en ook bepaald geen liefdesgeschiedenis.

Onsterfelijke regels van Stephen Crane:

Ma, I’m going to enlist.
Henry, don’t you be a fool, his mother had replied. She had then covered her face with the quilt. There was an end to the matter for that night. Nevertheless, the next morning he had gone to a town that was near his mother’s farm and had enlisted in a company that was forming there. When he had returned home his mother was milking the brindle cow. Four others stood waiting. Ma, I’ve enlisted, he had said to her diffidently. There was a short silence. The Lord’s will be done, Henry, she had finally replied, and had then continued to milk the brindle cow.
Als z’n moeder later acht paar sokken voor hem heeft ingepakt, weet je dat het mis  gaat. Henry is doodsbang in het leger en hoopt op een verwonding (een red badge of courage) om zijn lafheid te maskeren.

Ook The Last of the Mohicans, Huckleberry Finn of de verhalen van Edgar Allen Poe zijn geen ‘romans’ in genoemde betekenis. Integendeel: stuk voor stuk boeken waarin de maatschappij juist de rug wordt toegekeerd in pogingen om huisje, boompje, beestje en alles wat er op lijkt te ontvluchten.

Is The Scarlet Letter een uitzondering op de regel? Nathaniel Hawthorne’s meesterwerk, uit 1850, gaat wel degelijk over liefde en passie, maar in een speciaal licht: Hester Prynne pleegt overspel en belandt in een outcast-positie met het ‘produkt’ van die daad, haar (bastaard-)dochtertje Pearl. Na een korte gevangenisstraf staat ze voor de hele gemeenschap te kijk op het schavot en moet ze het leven door met een scharlaken letter op haar borst, een ‘A’.

And never had Hester Prynne appeared more lady-like, in the antique interpretation of the term, than as she issued from the prison. Those who had before known her, and had expected to behold her dimmed and obscured by a disastrous cloud, were astonished, and even startled, to perceive how her beauty shone out, and made a halo of the misfortune and ignominy in which she was enveloped.

Maar hoe mooi en damesachtig ze ook was, de aandacht werd getrokken door de letter die ze opgespeld had gekregen.

But the point which drew all eyes, and, as it were, transfigured the wearer (…) was that SCARLET LETTER, so fantastically embroidered and illuminated upon her bosom. It had the effect of a spell, taking her out of the ordinary relations with humanity, and enclosing her in a sphere by herself.

Een fraaiere omschrijving van een stigma kun je je niet wensen.

De ‘romance’ heeft een bijzondere positie in Hawthorne’s boek: de lezer valt het verhaal binnen als het overspel al voorbij is en we krijgen er niets over te horen dan alleen een paar vage vermoedens. Is Hester zelf de verleidster geweest? Ze is in ieder geval vast besloten de eer aan zichzelf te houden en geeft de identiteit van haar echtgenoot niet prijs, noch die van haar minnaar. Waarom? Misschien schemert er een feministische gezindheid in haar geest, hoewel dat een overmoedige speculatie is–teruggeprojecteerd vanaf nu en niet afgeleid uit de tijd en omstandigheden waarin het verhaal gesitueerd is.

Met het oog op de positie van vrouwen in het algemeen, zegt Hawthorne, welde er een prangende vraag in haar op:

Was existence worth accepting, even to the happiest of them? As concerned her own individual existence, she had long ago decided in the negative, and dismissed the point as settled (…). As a first step, the whole system of society is to be torn down, and built up anew. Then, the very nature of the opposite sex, or its long hereditary habit, which has become like nature, is to be essentially modified, before woman can be allowed to assume what seems a fair and suitable position. Finally, all other difficulties being obviated, woman cannot take advantage of these preliminary reforms, until she herself shall have undergone a still mightier change; in which, perhaps, the ethereal essence, wherein she has her truest life, will be found to have evaporated.

Achter het ‘liefdesverhaal’ gaan nog meer lagen schuil, of misschien moet je zeggen dat het liefdesverhaal juist door Hawthorne achter lagen verstopt is. The Scarlet Letter is het prototype van een gothic novel. Hester Prynne maakt deel uit van een benepen Puriteinse gemeenschap in New England, maar de duivel is nooit ver. Bij monde van de oude Mistress Hibbins, weduwe van een plaatselijke magistraat, horen we over nachtelijke bijeenkomsten met de Dark Man waarbij ook Hester betrokken zou zijn. Waarom was Hester zo stralend en damesachtig toen ze de gavangenis verliet? Als Hester na zeven jaar eindelijk haar stigma wil afgooien en contact zoekt met haar vroegere minnaar, Reverend Master Dimmesdale, is er zelfs sprake van de mogelijkheid dat beiden volgelingen zijn van de Black Man en dat hun dochter een duivelskind is. Als lezer sta je er niet van te kijken, het kind heeft inderdaad een opmerkelijk karakter.

Intussen heeft zich tussen haar echtgenoot Roger Chillingworth en minnaar Dimmesdale een opmerkelijke relatie ontwikkeld, die duidelijke trekken van een huwelijk vertoont, met de minnaar in de ondergeschikte rol. Hij hoort pas later wie zijn leidsman werkelijk is. De kluwen van betrekkingen tussen de hoofdpersonages krijgt daarmee iets incestueus en de vraag wordt almaar klemmender wat er tussen hen eigenlijk allemaal is voorgevallen. Wie heeft wat gedaan en hoe erg was dat? Dimmesdale en Hester menen dat Chillingworth de zwaarste zonde op zijn geweten heeft, maar welke? Hawthorne laat het nodige te raden over.

Tijdens een boswandeling doet zich een verleidingsscene voor. Een herhaling van wat zich heeft afgespeeld voordat het boek begon? Hester en Pearl ontmoeten de dominee die zich tijdens een wandeling voorbereidt op de grote preek die hij bij de jaarlijkse processie zal houden. Hester en Pearl hebben een zitplaatsje gevonden op zacht plekje mos. Het meisje wordt uit spelen gestuurd en de dominee schuift aan. Hester stelt hem voor het verleden te vergeten en samen op de vlucht te slaan, terug naar Engeland of waar dan ook. Ze maakt de gesp van haar scharlaken letter los en smijt het gehate teken in het stroompje waar ze op uitkijken. Maar er volgt meer:

By another impulse, she took off the formal cap that confined her hair, and down it fell upon her shoulders, dark and rich, with at once a shadow and a light in its abundance, and imparting the charm of softness to her features. There played around her mouth, and beamed out of her eyes, a radiant and tender smile, that seemed gushing from the very heart of womanhood. A crimson flush was glowing on her cheek, that had been long so pale.

Oh, schrik! De dominee kust haar niet eens… hij vleit zijn hoofd tegen haar boezem als een kind dat bij zijn moeder koestering zoekt. Hij kust wel Pearl die zijn aanraking onmiddellijk in het stroompje gaat wegwassen en die eist dat haar moeder haar letter weer opspeldt. De vlucht gaat uiteindelijk niet door, de dominee is na zijn preek volstrekt uitgeput en strompelt met zijn laatste krachten naar het schavot. Daar spreekt hij de verzamelde menigte toe om te bekennen dat hij de zondaar was die Hester in het verderf heeft gestort. Het blijkt dat hij zélf eveneens een A droeg, onder zijn kleding verborgen.

The Scarlet Letter werd heftig bestreden toen het boek was uitgekomen—‘Franse tijden’ waren uitgebroken in de Amerikaanse literatuur, werd vol afschuw gezegd. Maar geen Eros te bekennen bij Hawthorne, deste meer Thanatos en de ‘Zwarte Man’. Geen spoor van een ‘Franse’ liefdesgeschiedenis met passie en een gelukkig einde. Het verhaal van Hester Prynne is angstaanjagend en mysterieus, je blijft met vragen zitten die nog lang rondspoken in je hoofd.

What does the letter mean, mother?—and why dost thou wear it?—and why does the minister keep his hand over his heart? vraagt kleine Pearl herhaaldelijk, en met grote klem. Ze krijgt geen antwoord. The Scarlet Letter is de letter ‘A’, maar ook de lezer krijgt geen antwoord op de vraag die Pearl stelt. Niemand weet de betekenis van de scharlaken letter.
Hawthorne heeft de ‘A’ mee het graf ingenomen.

 

illustraties:
Nathaniel Hawthorne (gefotografeerd door Brady); bron: en.wikipedia.org
Hester Prynne gespeeld door Demi Moore in verfilming van 1995 (met Robert Duvall); bron: kids.brittania.com
illustratie The Scarlet Letter door W.L. Taylor; bron: www.wltaylor.info