In India wordt er elke negentig minuten een bruid verbrand. De tijd die het kost om een maaltijd klaar te maken, om af te wassen, om een zak vuile kleren te wassen, om naar je werk te rijden. Dat zijn de officiële cijfers, maar in werkelijkheid is het aantal verbrande bruiden hoger. The real truth lies in the wailing that never ceases at the burns wards of hospitals. Aan het woord is Meena Kandasamy in haar laatste boek: When I Hit You: Or, A Portrait of the Writer as a Young Wife. Geen opwekkende lectuur, een verslag van binnenuit over een huwelijk dat in het teken staat van grof geweld. Van binnenuit, want het boek is gebaseerd op Kandasamy’s eigen, kortstondige, huwelijk met Charles Anthony. Ze noemt overigens geen namen, ik heb de identiteit van Anthony achterhaald via Internet; in een twitterbericht na haar scheiding heeft ze zijn foto rondgestuurd met als begeleidende tekst: Charles Antony, this wife-beating violent maniac who cheated me is now in Chennai.

 


Foto van Anthony uit twitterbericht van Meena Kandasamy

Kandasamy en haar echtgenoot zijn beiden afkomstig uit een links milieu, vooruitstrevend, modern, begaan met de verworpenen der aarde. Hij een populaire docent aan de University of Mangalore, zij afgestudeerd in de linguïstiek, beginnend schrijfster. Ze ontmoetten elkaar in activistische kringen, hij zou zelfs actief hebben meegevochten met Naxalitische guerrillatroepen; daar laat hij zich tenminste op voorstaan. Gepokt en gemazeld in Marxistisch-Maoïstische leerstellingen, bestrijders van het kapitalisme en de uitingen van een kleinburgerlijke levensopvatting. Kandasamy viel voor de onbaatzuchtigheid die Anthony uitstraalde, meende ze. Was het een ‘gearrangeerd huwelijk’ of een ‘liefdeshuwelijk’? Een beetje van allebei, denkt de schrijfster, achteraf. Weliswaar geen huwelijkskandidaat die door haar ouders was uitgekozen, maar ook geen blinde keuze voor de romantiek. Misschien voelde ze zich voornamelijk tot Anthony aangetrokken omdat ze teleurgesteld was over de geheime verhouding die ze een tijdje daarvoor had gehad met een oudere politicus; een liefdesverhaal zonder perspectief.

De verbrande bruiden waar Kandasamy aan denkt, zijn de slachtoffers van zogenaamde dowry killings, een luguber aspect van het overheersende Indiase huwelijkspatroon. De ouders van de bruid betalen een bruidschat aan de ouders van de bruidegom. Het huwelijk is patrilokaal, de bruid trekt bij haar schoonouders in en komt daarmee vaak op volstrekt onbekend terrein: in vele gevallen heeft ze haar echtgenoot of zijn familie nooit eerder gezien. Als de bruidschat niet op tijd wordt betaald of de familie ontevreden is over de hoogte ervan, loopt de bruid gevaar. Mishandeling is nog het minste. Zoals Kandasamy schrijft: At least a hundred women reduced to their charred remains every week. Their murders written away as suicides or mishaps (…) Fire has been established as the easiest way to kill an unneccessary wife. Knives, poisoning, hanging—the needle of suspicion in other methods of murder would point to the husband. Fire can be faked, however, made to look like a real accident. Na herhaaldelijk te zijn mishandeld door haar echtgenoot, wordt Kandasamy steeds sterker bevangen door de angst om te worden verbrand: het vooruitzicht verlamt haar, ook al is er in haar geval van een bruidschat geen sprake geweest. Zelfs tijdens tropische regenbuien laat ze de ramen wijd openstaan voordat ze het gasfornuis aansteekt. I step into my kitchen like someone steps into a land filled with Claymore mines.

 


De schrijfster in betere tijden

Huiselijk geweld is een vreselijke vorm van terreur. Ook andere schrijvers hebben dat laten zien, denk bij voorbeeld aan de Ierse auteur Roddy Doyle met zijn onvolprezen The Woman Who Walked Into Doors. Wat When I Hit You een extra dimensie verleent, is de conservatieve Indiase context. Het huwelijksleven speelt zich niet af in hippe kringen van grote steden als Delhi of Mumbai, maar in het min of meer provinciaalse Mangalore, gelegen in Karnataka, net over de grens van Kerala. De schrijfster zelf is afkomstig van Chennai, heeft in haar geboortestad en in Kerala gestudeerd. Ze kent niemand in Mangalore, spreekt de taal niet. Haar echtgenoot slaat en verkracht haar, maar beperkt ook doelbewust haar wereld. Hij schaft haar e-mailadres af, vernietigt haar elektronische archief, stelt paal en perk aan haar toegang tot Internet en telefoongebruik. Ze kan haar ouders alleen maar bellen als hij thuis is, en hij neemt het gesprek over als de toon of de strekking hem niet bevallen. Overigens heeft ze niets aan haar ouders (in het echte leven beiden werkzaam aan de universiteit): ze moet zich schikken, het gaat allemaal wel over, zo erg is het toch niet… Ze generen zich dood voor hun dochter, kunnen niet met haar pronken bij familie en vrienden.

Je staat er alleen voor, niemand wil zijn handen naar je uitsteken. Maar uiteindelijk gaan haar ouders toch om. Ik bel ze om de weg te effenen, ik schep moed om mijn schaamte te delen over hoe ik behandeld ben, wat het betekent om in constante doodsangst te leven. Ik herhaal de dreiging van mijn echtgenoot dat hij me zal scalperen. Ik praat over mijn dood. Ze is gerustgesteld als haar moeder eindelijk, veel te laat, zegt: Next time he talks of murder, come home. En haar vader: If he does it again, run for your life without even turning to look back.

 


Roddy Doyle, schrijver over vrouwenleed

Ze redt zich door weg te lopen, ze vlucht naar haar ouders. In haar boek geen spoor van de ontlading die je in Roddy Doyle’s boek treft als de getraumatiseerde Paula het zat is en een koekenpan pakt: I grabbed the frying pan. It was empty, just the fat. It wouldn’t have mattered. He tried to get up. I hit him on top of the head, I could have killed him; it didn’t matter. He collapsed properly. I felt great, so satisfied.

Het heeft een paar jaar geduurd voordat Kandasamy haar boek kon schrijven. Haar verhaal wordt nergens larmoyant, ze heeft een strakke, literaire vorm gekozen, bijna poëtisch, hoe curieus dat in dit verband ook mag klinken. Ze constateert wat er gebeurt, probeert geen verontschuldigingen te vinden, noch voor haarzelf, noch voor haar kwelgeest. Haar boek zal worden doodgezwegen in India, ze had al een slechte reputatie door haar inzet voor de emancipatiebeweging van Dalits. De fanatieke ultrarechtse volgelingen van premier Narendra Modi zullen in het verhaal van haar huwelijk het bewijs zien dat ze niet deugt. O, ironie, net als haar extreem-linkse ex-echtgenoot die hen te vuur en te zwaard bestrijdt.

 

illustraties
Meena Kandasamy; bron: independent.co.uk en Marc Brester
Roddy Doyle. bron: howthliteraryfestival.com