In de roman —  Shaalbhanjikaa — die Dick Plukker en ik aan het vertalen zijn komt een passage voor waarin een filmregisseur zijn opvattingen over acteren uiteenzet tegenover de vrouw die de hoofdrol in zijn nieuwe film moet gaan vervullen. Zij luistert aandachtig, want ze wil graag weten wat hij van haar verlangt. Makkelijk is het niet. Dat geldt voor haar, maar dat geldt ook voor ons, vertalers. Hij heeft de verborgen camera als ideaal, iemand zou zich volkomen onbespied moeten wanen en zich niet anders mogen voordoen dan hij daadwerkelijk is. Film is leven. Bij iemand die zich vrij en onbekommerd beweegt, komt als het ware vanzelf zijn echte schoonheid naar buiten. Om dit uit het Hindi te vertalen was geen sinecure, ook native speakers zullen moeite moeten doen zich voor te stellen wat de regisseur nou eigenlijk precies bedoelt. Wij dachten zelf dat hij elementen uit traditionele Indiase opvattingen over toneel mengde met flarden uit de filosofie van method acting.

Een dergelijke passage drukt je weer een met je neus op het feit dat je als vertaler ook een soort ‘Manusje van alles’ moet zijn. Je dient niet alleen woorden en zinnen van de ene taal in de andere over te zetten,  dat kan eigenlijk pas als je ook de achterliggende betekenissen van de situaties die beschreven worden begrijpt. Je vertaalt een element uit een andere cultuur en je wordt geacht te weten wat de aard van die cultuur is om dat ene element in een groter geheel te kunnen plaatsen.

Wat de regisseur betoogt is specifiek, misschien zelfs specialistisch. Hij spreekt over het evenwicht dat je als acteur moet zien te bereiken tussen goed en slecht, mooi en lelijk. Of liever, dat je als je jezelf bent, je juist aan die tegenstellingen ontstijgt, terwijl je er tegelijkertijd innig mee verbonden bent. Begrijpt u het nog?

Een vertaler is in zekere zin tevens antropoloog, die hele culturen of cultuurelementen ‘vertaalt’. Juist bij zo’n  dialoog besef je hoe precair dat is. Als je niet de moeite neemt de achtergronden te doorschouwen, sla je de plank  mis en maak je een vertaling die niemand begrijpt. Een woord is maar een woord, het krijgt pas betekenis in de context.