De opwinding over de ondertekenaars van de Nashville Statement is in rook opgegaan. Het gewone liedje, zoals ik meen dat door Tom Jan Meeuws in NRC Handelsblad al eens is gesignaleerd: rellen in Nederland leveren veel gekrijs op en leiden tot hoogtepunten in scheldpartijen op de sociale media, maar duren nooit langer dan een dag of drie en zijn dan totaal vergeten. Op naar de volgende rel. Ik heb het niet op de voet gevolgd, maar is er werkelijk zoveel aanleiding tot verontrusting over het lot van onze beschaving? Ja, inderdaad, misschien wél bij de groepen waar de ondertekenaars toe behoren, de zwarte zwaddernelen van het Christelijke fundamentalisme. In die kringen wordt steen en been geklaagd over het feit dat ze blijkbaar niet voor hun mening mogen uitkomen en dat het Woord van God geen gewicht meer in de schaal legt. Alsof die mening heel wat voorstelt. Maar de andere kant? Als je de verklaring leest, zie je toch vooral de noodkreet van wat wereldvreemde angsthazen die met grote ogen hebben zien gebeuren dat ze roependen in de woestijn geworden zijn; hun domein staat op instorten en zal worden weggespoeld bij het eerstvolgende regenbuitje.

By and large the spirit of our age no longer discerns or delights in the beauty of God’s design for human life. Many deny that God created human beings for his glory, and that his good purposes for us include our personal and physical design as male and female. It is common to think that human identity as male and female is not part of God’s beautiful plan, but is, rather, an expression of an individual’s autonomous preferences.

Inderdaad, de ‘Evangelische Christenen’, zoals ze zichzelf aanduiden, hebben de tijdgeest tegen, velen hebben het geloof verloren in het bestaan van zoiets als God’s design for human life, of dat nou getuigt van schoonheid of niet. Je kunt je storen aan de fundamentalistische gelijkhebberigheid van een instantie die zeker meent te weten wat een of andere God al of niet met ons zou voorhebben, zoals bij voorbeeld artikel 1 van de verklaring waarop de opwinding zich grotendeels heeft geconcentreerd.

WE AFFIRM that God has designed marriage to be a covenantal, sexual, procreative, lifelong union of one man and one woman, as husband and wife, and is meant to signify the covenant love between Christ and his bride the church.

WE DENY that God has designed marriage to be a homosexual, polygamous, or polyamorous relationship. We also deny that marriage is a mere human contract rather than a covenant made before God.

Maar afgezien van dat drammerige toontje zou ik denken: laat ze toch. Wie doen ze er kwaad mee behalve hun eigen geloofsgenoten?

De Nashville Verklaring komt overigens niet uit de lucht vallen. Hoewel ik bijna zeker weet dat in oorden als Nashville, laten we zeggen het ‘Zuiden’ van de Verenigde Staten, president Donald Trump door velen wordt beschouwd als een halve communist, heeft zijn presidentschap de duisterste krachten in de Amerikaanse samenleving weer salonfähig gemaakt. Dat geldt niet alleen voor de Ku Klux Klan waar Trump senior zulke goede banden mee onderhield en allerlei hele en halve racistische en fascistische knokploegen, maar zeker ook voor fundamentalistische godsdienstfanaten. En Nashville is een stad waar de godsdienst sterk in ere wordt gehouden. In het centrum van de stad vind je een keur aan officiële kerken, om nog maar te zwijgen van de talloze informele kerken en kerkjes: Central Church of Christ, The Anchor Fellowship, Church of Holy Trinity, Christ Church Cathedral, Downtown Presbytarian Church, Lindsley Avenue Church of Christ, First Baptist Church, First Lutheran Church, Ethos Church, McKendree United Methodist Church; ik noem er maar een paar.

Toch hoort Tennessee niet écht bij het broeierige ‘Diepe Zuiden’, waar het mozaïek van kerkgenootschappen nog aanzienlijk kleurrijker is. Nashville is genoemd naar Francis Nash, afkomstig uit North Carolina, die in de achttiende eeuw brigadier-generaal was van het Continental Army onder George Washington. Dat rebellenleger vocht tegen het Britse koloniale bewind in de Amerikaanse Vrijheidsoorlog. Nash sneuvelde jong. Zowel in Tennessee als in North Carolina is een stad naar hem genoemd. Tennessee was een plek waar heftig werd gevochten, op de grens tussen Noord en Zuid. Dat was nog sterker het geval een eeuw later, tijdens de burgeroorlog. De inwoners van de staat waren sterk verdeeld in hun sympathieën, de Unionisten hadden er ongeveer net zoveel aanhangers als de Confederationalisten. De staat is voor een groot deel agrarisch, maar heeft twee grote steden: Memphis en Nashville, dat plaatselijk vaak wordt aangeduid als Athens. Men kent de klassieken.

Nashville staat in de Verenigde Staten bekend als Music City: hét wereldcentrum van de zogenaamde country music, met als trots symbool het Grand Ole Opry waar al bijna honderd jaar concerten worden gegeven die rechtstreeks worden uitgezonden, aanvankelijk alleen op de radio, maar al heel lang ook op tv. De Nashville Statement is dan wel zojuist wereldkundig gemaakt, maar de ‘geest’ van de verklaring waait er al vele decennia rond. Misschien wel het sprekendst in de miljoenenhit van Tammy Wynette, uit 1969. Het refrein kennen we allemaal:

Stand by your man,
Give him two arms to cling to,
And something warm to come to
When nights are cold and lonely
Stand by your man,
And show the world you love him
Keep giving all the love you can
Stand by your man

De boodschap is duidelijk: mannen halen allerlei ‘kattekwaad’ uit en gaan vreemd, maar je moet het ze als echtgenote vergeven en hem trouw zijn tot in de dood. Toen Hillary Clinton tijdens haar verkiezingscampagne werd gevraagd wat voor soort vrouw ze in het Witte Huis zou zijn, antwoordde ze dat ze niet zo’n ‘Stand by your man’-type was. Velen denken dat dit antwoord haar de verkiezingen hebben gekost.

 


Blijf met je vingers van mijn man af

Een geweldige hit was ook die van Loretta Lynn, uit hetzelfde jaar, over de verderfelijke verleidingskunsten van stadse juffrouwen die de boer op gaan om onschuldige rednecks te versieren:

You came from the city streets to my little country town
Your spell is on my baby and you’ve got me sorrow bound
You don’t really love him, you’re playin’ around for fun
Woman of the world leave my world alone

You’re the devil’s woman that’s what my man don’t know
Why I wear more in swimmin’ than you wear to parties where you go
There’s a place I know where you should go
For that’s where you belong
Woman of the world leave my world alone

I don’t know about the things, the bright lights taught to you
My country boy don’t know them any better than I do
I’ll have to watch him hurtin’ after you are gone
Woman of the world leave my world alone

Ik geef toe, dat er ook soms andersoortige liedjes werden gezongen, maar de kern is toch de Amerikaanse cultuur van het gezin als hoeksteen, frisse meiden en gezonde jongens, patriottisme en godsdienstigheid… de geest van de Nashville Verklaring.

 


God bless me

Ik kan het niet beter onder woorden brengen dan president Richard Nixon ooit heeft gedaan toen hij een bezoek bracht aan de Grand Ole Opry met zijn vrouw Pat, het was op 16 maart 1974, vlak voordat hij zou aftreden vanwege het Watergate-schandaal. Voor het eerst dat een president op bezoek kwam in het heiligdom van de country music—er is overigens al een tijdje sprake van een bezoek door Donald Trump. De gebeurtenis werd op tv uitgezonden en Nixon verklaarde plechtig  dat het bij country music  om de Amerikaanse geest draait: traditionele muziek over eenvoudige waarden van familie en gezin, liefde voor god en de natie. De muziek is doordrenkt van vaderlandsliefde en christelijke deugden. ‘Het is allemaal hier begonnen’, zei de president, ‘en het is helemaal van ons. Niet iets wat we van anderen hebben geleerd, niet iets wat we geleend of geërfd hebben. Zo Amerikaans als maar kan’. En, vervolgde hij, terwijl hij achter de piano plaatsnam om met stampende handen God Bless America ten gehore te brengen: Country music comes from the heart of America, and it is the heart of America. God bless the Grand Ole Optry, and God… bless… America.

Wie de Nashville Statement ondertekent, tekent voor de zwartste reactie.

 

illustraties
Tammy Wynette; bron: reddit.com
Loretta Lynn; bron: lorettalynn.com
Richard Nixon; bron: nixonfoundation