De situatie van het onderwijs in de Indiase deelstaat Uttar Pradesh is in feite onbeschrijfelijk, een pikzwarte inktvlek van narigheid en ellende. NRC Handelsblad (28 februari 2018) ruimde er onlangs een pagina voor in: half foto, half tekst. Titel: Een dubbelganger maakt je examen. Ja, inderdaad, zegt de auteur van het stuk: Sommige leerlingen, of hun ouders, gaan zelfs zover dubbelgangers in te huren om de examens in hun plaats te maken. Maar daarnaast zijn er tal van andere manieren om te sjoemelen met examens: het omkopen van leraren om examenformulieren te lekken of antwoorden in te fluisteren, spieken, van te voren ingevulde antwoordformulieren, de verkoop van valse onderwijscertificaten.

 


De juiste houding

Dat van die dubbelgangers had ik nog niet eerder gehoord, ik vraag me af hoe je die recruteert. En wie? Een winkel van geniale bedriegers? Verder ging het wat mij betreft om oud nieuws—waarmee ik niets ten nadele wil zeggen over de krant of zijn medewerkers: dergelijke misstanden moet je nu eenmaal altijd aan de kaak stellen. En dat is moeilijk genoeg, want onderwijsfraude is net als andere vormen van fraude: een verschijnsel waar buitenstaanders nauwelijks vat op krijgen, zeker niet buitenlandse journalisten die de taal niet spreken en morgen weer naarstig op zoek zijn naar een ander onderwerp. Het is examentijd in India, ook alle Indiase kranten staan vol met onthutsende verhalen over het onderwijs. Te kust en te keur. Wijdverbreide zelfmoord onder leerlingen die de druk van het examen niet aan kunnen, leerlingen die betrapt zijn op vals spel, leerkrachten die zich hebben laten omkopen.

Tijdens een van mijn verblijven in Bombay, ik denk dat het een jaar of tien geleden was, had ik er een gesprekje over met een buurjongen. Hij zat midden in de examentijd en moest slagen om kans te maken op een managementopleiding. Een welbespraakt baasje van rijke, goed opgeleide ouders, leerling aan het prestigieuze St Xavier College, een voormalige jezuïetenschool. Ach, zei hij, de handel in examenvragen komt vooral voor op grote massascholen, er is daar altijd wel een sukkel die zijn mond voorbijpraat. Bij ons op school praat je er niet over. Officieel weet ik van niets, maar ik heb mijn vermoedens. Toen glimlachte hij: Maar ja, die examens zijn zó simpel, waarom zou je er geld aan uitgeven?

Ik herinner me ook een bericht uit die tijd. Vermoedelijk uit Times of India: leakes have become the order of the day. Kinderen van rijke ouders kunnen examenopgaven kopen van hun zakgeld, anderen moeten er geld voor lenen en sommigen gaan in de ‘handel’: de verkregen antwoorden worden zo snel mogelijk doorverkocht. Soms kun je in termijnen betalen. Alles is mogelijk. Kinderen van arme ouders vormen ‘inkoopcoöperaties’ om aan het nodige geld te komen. Veel van de handel is een kwestie van uren: de avond vóór het examen moet alles geregeld zijn. Dat heeft uiteraard consequenties voor de prijzen. Maar sommige geluksvogels weten al maanden van te voren welke leraren de opdracht zullen krijgen om examenvragen te maken: voor een fiks bedrag hopen ze geïnformeerd te worden over de strekking van de vragen. Soms worden leerlingen gesteund door hun ouders, maar vaak hebben ouders geen idee wat hun kroost allemaal uitvreet. Een andere buurjongen lag de avond voor zijn examen—vaderlandse geschiedenis—nogal verveeld op de bank te kijken naar een dvd: de speelfilm over het leven van Gandhi door Richard Attenborough. Moet je geen boeken lezen? vroeg ik hem. Nee, dat was niet nodig, want alles wat gevraagd zou worden, werd in de film behandeld. Hoe weet je dat? vroeg ik vol belangstelling. Hij keek me aan en grijnsde. Zijn moeder zweeg en fronsde haar wenkbrauwen.

 


Erop of eronder

Als het gaat om het lekken van examenformulieren, speciaal voor managementexamens, moet de naam van dr Leak worden genoemd. Ik heb al eens eerder over hem geschreven. Zijn echte naam is Ranjit Singh, afkomstig van een eenvoudige boerenfamilie met een klein stukje grond in de deelstaat Bihar, bij de hoofdstad Patna in de buurt. From rags to riches. Hij nam ooit contact op met het uitvoerende personeel van de drukkerijen waar de examenopgaven werden gedrukt en met de chauffeurs van de trucks waarmee de formulieren moesten worden vervoerd naar de verschillende bestemmingen. Geen haan die er naar kraaide. Volgens de overlevering heeft dokter Lek in de loop der jaren miljoenen verdiend met zijn handel. De bewoners van zijn geboortedorp zijn trots op hem. Hij is onze held, hij heeft tientallen jongeren in ons gebied werk gegeven. Of dat waar is of niet, wie zal het zeggen? Feit is dat Singh zich een centrale positie in de georganiseerde criminaliteit heeft verworven en als Ranjit Don ook zijn geluk in de regionale en landelijke politiek heeft beproefd. Als vertegenwoordiger van het Hindoenationalisme, partijgenoot van premier Narendra Modi. Een geslaagde crimineel? Daar wil je wel op stemmen! Typerend: toen hij zo’n jaar of tien geleden in Delhi werd gearresteerd, liet de rechter hem na korte tijd weer op borgtocht vrij.

Bij een CAT (Common Admission Test) voor managementopleidingen werden een paar studenten op de avond voor het examen betrapt, maar het vermoeden van een lek kon pas de volgende dag worden bevestigd. Het examen werd afgeblazen, hoewel de studenten al zaten te zwoegen op de opgaven. Resultaat: ruim 130.000 kandidaten moesten opnieuw examen doen, de gelekte opgaven waren opgekocht voor een kwart miljoen roepies. Er werden zestien personen gearresteerd, maar niet de centrale figuur die de spil was: hoogstwaarschijnlijk Ranjit Singh. Het onderwijsstelsel kraakt aan alle kanten. Over de achtergrond kunnen we kort zijn: onderwijs, ‘papiertjes’, is big business in India. Overal kun je cursussen, bijlessen, speciale opleidingen volgen, het aantal scholen, colleges, universiteiten is duizelingwekkend. Maar onderwijs is niet bedoeld als verrijking van de geest, integendeel: onderwijs is voornamelijk dom stampwerk. Het gevolg is dat bijna iedereen de pest heeft aan onderwijs, na iedere toets wordt de leerstof onmiddellijk weer vergeten. Onderwijs dient maar één doel: maatschappelijk succes, geld verdienen. Het hele systeem berust op examens—iedere cursus wordt met een examen afgesloten en je komt nergens binnen zonder toelatingsexamen. Jaarlijks zijn er, bij voorbeeld, zo’n drieduizend plaatsen te vergeven bij de Medical Colleges, maar wil je worden toegelaten, dan zul je het landelijke Pre-Medical Exam moeten afleggen. Jaarlijks doen daar honderdduizenden studenten aan mee: zo’n honderdvijftig kandidaten voor iedere plek. De bedoeling is dat de beste studenten worden geselecteerd, maar er gaapt een afgrond tussen dat fraaie doel en de grimmige praktijk.

 


Zware druk op smalle schouders

De examenfraude is geen monopolie van Uttar Pradesh, de vloek treft het onderwijs in heel India en de situatie wordt eerder slechter dan beter. Premier Modi, begrijp ik uit het genoemde artikel in NRC Handelsblad, wil het gesjoemel aanpakken. Zijn bezem veegt alle sectoren van de Indiase samenleving schoon. Exam Warriors heet de brochure van zijn hand—net voor de examentijd verschenen: wees een strijder, geen piekeraar, afkijken is goedkoop, praktiseer de juiste yogahoudingen.

Als je de juiste gevechtshouding gevonden hebt en in stilte bent verzonken, kun je in de verte de holle schaterlach van Modi’s partijgenoot Dr Leak horen klinken.

 

illustraties
Ranjit Singh; bron: thehindu.com
Examensituaties; bron: noorderkrant.nl; groevenbeek.nl; studenten.net