Afgelopen jaar (2013) zond de onvolprezen BBC het eerste seizoen van Peaky Blinders uit, een serie die zich afspeelt in het Birmingham van de jaren 1920. De naam betekent ‘pet met klep’, in het Nederlands kortweg ‘pet’. Peaky Blinders was de naam voor een jeugdbende die zich tooide met zulke hoofddeksels en volgens de overlevering hadden de bendeleden in de klep van hun pet scheermesjes genaaid waarmee ze hun vijanden te lijf gingen. In de straten van Birmingham vonden af en toe bloedige veldslagen plaats tussen rivaliserende gangs, op de manier die je in tal van opkomende industriesteden kon waarnemen, het verdedigen van je eigen territorium tegen de vijandige buitenwereld. De serie laat een paar keer zien hoe ogen en oren met die scheermesjes tot pap gesneden worden, maar in werkelijkheid lijkt me zo’n gevecht met de klep ondoenlijk.

Veel van de actie vindt plaats in de buurt van Small Heath, een beruchte sloppenwijk rond de industriële werkplaatsen waar Birmingham haar reputatie als ‘tweede stad’ (van Engeland) aan te danken had: de BSA (Birmingham Small Arms, niet alleen voor oorlogstuig  maar vooral ook fietsen en motoren) de autofabrieken van Austin en Wolsely (later gefuseerd met Morris). Op de achtergrond de typische Britse arbeiderscultuur: postduiven, cricket, rugby en de sinds de jaren 1870 bestaande, antagonistische plaatselijke en regionale voetbalclubs: Aston Villa en Birmingham City (de blues), Wolves en West Bromwich Albion.

In de serie zijn de Peaky Blinders bezig greep te krijgen op het plaatselijke gokwezen, met name rond de renbaan. Geen middel wordt geschuwd: moord, doodslag, brandstichting, afpersing. De stad wordt afgebeeld als een kolkende en stinkende metropool, bevolkt door migranten (waaronder veel Chinezen, maar ook Roma) uit alle delen van de wereld en gekenmerkt door afzichtelijke armoede, endemische ziekten, criminaliteit, een corrupte politie en heftige politieke onrust, zowel als gevolg van de IRA, populair in de omvangrijke Ierse kolonie, als van de opkomende Communistische Partij. Je moet onwillekeurig denken aan parallelle ontwikkelingen in Liverpool, Manchester, maar ook Chicago, Pittsburg, Detroit.

Vreemd als het mag klinken: de serie schijnt een ingrijpende invloed te hebben op de kledingmode in Engeland. De Peaky Blinders (jonge mannen) kleedden zich opvallend, met veel tweed, stropdassen en vesten; hun vriendinnen deden er niet voor onder en waren al even opmerkelijke verschijningen in de sombere fabrieksstad. De makers hebben hier veel aandacht aan besteed, de aankleding (letterlijk) is spectaculair en staat in scherp contrast tot de vodden waar de vele armoedzaaiers in rondlopen. In het hedendaagse  East London zou de gangsteroutfit tot een rage te hebben geleid, las ik ergens. De speciale haardracht voor de lads — hoog opgeschoren en het  strak gekamde haar als een soort toupetje bovenop het hoofd — zie je inmiddels ook al bij beroepsvoetballers, een zeker teken van stijgend cultuurgoed. Een soort Mad Men, maar dan voor de welvarende jeugd.

De makers suggereren dat de onrust en opstandigheid, en niet te vergeten de gewelddadigheid, directe gevolgen waren van de diepe frustraties, opgedaan in de Eerste Wereldoorlog — bijna alle bendeleden hebben in de loopgraven gevochten en vragen zich na de oorlog af voor welk doel ze dat nou eigenlijk hadden gedaan. Zinloze opofferingen, dat is wel duidelijk, voor een koningshuis en een elite (met als spreekbuis een jonge Churchill) die hen in feite verafschuwden. Overigens wordt de bende geleid door een oudere vrouw (Aunt Polly) die op de achtergrond de regie voert en er goed de wind onder heeft..

In 2014 zou het tweede seizoen worden uitgezonden. De historische betrouwbaarheid van de serie is in allerlei opzichten nogal discutabel —  de afzonderlijke elementen kloppen wel ongeveer, maar de combinatie berust grotendeels op fantasie. ’t Kan me eigenlijk niet zoveel schelen, ik kijk er toch naar uit.