Tom Maschler was een van de succesvolste redacteuren bij de Londense uitgeverij Jonathan Cape, hij haalde Joseph Heller’s Catch-22 binnen voor een zacht prijsje en was verantwoordelijk voor de Britse uitgaven van schrijvers als Salmon Rushdie, Philip Roth, Julian Barnes, Ian McEwan. In 1963 kreeg hij het opmerkelijkste manuscript aangeboden dat hij ooit had gezien, of nog zou zien: vreemde schrijfsels, absurde tekeningen, meestal achterop schrijfpapier van hotels in een kriebelig handschrift. De auteur: John Lennon. 1963: hoogtepunt van de Beatlemania. Toen Maschler met Lennon over het manuscript wilde praten, werd hij uitgenodigd om een concert bij te wonen in Wimbledon. De merkwaardigste auteursbespreking van zijn leven. Hij was geen groot fan van popmuziek, maar keek zijn ogen uit: ‘Tachtig procent van het publiek bestond uit gillende meisjes, waarvan een groot deel flauwviel. Er stonden acht ambulances klaar om ze weer bij te brengen. Ik stond anderhalf uur te kijken hoe het ene meisje na het andere tegen de grond ging’. Er was veel redacteurswerk nodig, Lennon had geen ervaring met publiceren. Maschler haalde alle verwijzingen naar de Beatles weg: het werk moest op zichzelf staan. Voor geld had Lennon geen belangstelling, hij verdiende per dag méér dan er ooit aan royalties binnen zouden komen. Manager Brian Epstein regelde het contract. Tienduizend pond was in orde, voor de manager was het belangrijkste dat Lennon fatsoenlijk behandeld werd.

lennon

 

 

 

 

 

 

 

 

In 1964 en 1965 verschenen de twee boekjes waar Maschler en Lennon op hadden gezwoegd: In His Own Write en A Spaniard in the Works. Ik voel ze nog: kleine, gladde, harde kaften, schitterend verzorgd. Jonathan Cape is niet van de straat. Helaas ben ik ze in de loop van mijn leven kwijtgeraakt, zoals dat met boeken en grammofoonplaten gaat. Je leent ze uit omdat je er enthousiast over bent, na een tijdje vergeet je aan wie en na nóg langer heb je zonder ze leren leven. We zullen binnenkort meer horen over het werk van Lennon, want Tom Maschler, die alle oorspronkelijke manuscripten en tekeningen meer dan vijftig jaar heeft bewaard, gaat ze nu verkopen. Inclusief de stukjes en tekeningen die in 1964 en 1965 gesneuveld zijn. Ik las dit in Financial Times, 15, 16 maart 2014: een paginagroot artikel over Literary Lennon. Maschler denkt dat hij voor het geheel meer dan een miljoen pond zal krijgen, alleen al tegen de honderdduizend voor het negen pagina’s lange handgeschreven manuscript met de parodie op een Sherlock Holmes-verhaal uit A Spaniard: ‘The Singularge Experience of Miss Anne Duffield’ — ‘Womlbs’ en ‘my deep Doctored Whopper’ gaan achter de moordenaar van de prostituée Anne Duffield aan: Jack the Nipple.

De tekeningen van Lennon zijn inmiddels ‘ingeburgerd’, allerlei tekenaars hebben zijn stijl overgenomen, denk aan Kamagurka. Toen waren ze opzienbarend — vond ik, tenminste. Simpele schetsen, dunne lijntjes, maximale expressie en geestig. Snore Wife and some Several Dwarfs, bij voorbeeld, waarin Sneeuwwitje is afgebeeld als een behaarde, puisterige heks met een enorme bochel, omringd met verdwaasde wezentjes die op alles lijken behalve de brave puntmutsjes zoals we ze uit Disneyfilms kennen.  Lennon’s manier van schrijven is nog steeds uniek. Zijn vele verschrijvingen en taalfouten waren tot artistieke hoogten ontwikkeld; navolging — als dat al mogelijk was — zou onmiddellijk als plagiaat worden ontmaskerd. Toen In His Own Write verscheen, maakte het Conservatieve Parlementslid Charles Curran van de gelegenheid gebruik om tijdens een debat te klagen over de standaard van het onderwijs in Groot-Brittanië: ‘Hij schijnt stukjes van Tennyson, Browning en Robert Louis Stevenson te hebben opgepikt, terwijl hij naar de voetbaluitslagen op de radio zat te luisteren’.

lennon

 

 

 

 

 

 

Ik heb destijds een aantal woorden en zinnetjes uit Lennon opgepikt, die ik nog wel eens gebruik: ‘perhumps’ bij voorbeeld, voor ‘perhaps’ en de uitdrukking ‘you might well arsk’, als reactie op een raadselachtige vraag; ‘Liddypool’ als het over Liverpool gaat. Je moet er wel voorzichtig mee zijn, want sommige mensen kijken je aan alsof je niet goed bij je hoofd bent. Ik moet vaak denken aan Jesus El Pifco — ‘he was a foreigner and he knew it, he had imigrateful from his little white slum in Barcelover a good thirsty year ago’. Stond Jesus niet model voor Manuel uit Fawlty Towers? Ik denk dat ik You Might Well Arsk misschien wel één van de allerleukste stukjes vind uit de twee bundels. Het is niet te vertalen, niet voor mij tenminste.

Why were Prevelant ze Gaute, unt Docker Adenoid getting so friendly? You might well arsk. Why did Priceless Margarine unt Bony Armstrove give Jamaika away? You might well arsk. Why did Harrassed MacMillion go golphing mit Bob Hode? Yoy might wel arsk.

Enzovoort; klein stukje, negen regels, maar perfecte ondermijning van politieke gewichtigdoenerij en benepen nationalisme. Peter Aspden, die het stuk in Financial Times heeft geschreven, biedt een fraaie verklaring voor het feit dat het bij deze twee boekjes is gebleven. Toen Lennon ermee bezig was, schreef hij onnozele liedjes over ‘ik hou van jou en blijf je trouw’ voor de Beatles, maar al spoedig vond hij zijn eigen weg in de popmuziek met songs als ‘Nowhere Man’ of ‘In My Life’. ‘De schrijver en de popster smolten samen’, zegt de kunstredacteur van FT, ‘de cultuur werd op z’n kop gezet’.